ΦΟΔΕΛΕ

Taxi Rethymno - Fodele

Χωριό του Δήμου Μαλεβυζίου, δυτικά του Ηρακλείου, διακλάδωση προς τα δεξιά στο 25 χιλ. της εθνικής Ηρακλείου-Χανίων.

Το ειδυλλιακό Φόδελε, όαση πρασίνου, λουλουδιών, χρωμάτων, αρωμάτων και νερών αναπτύσσεται στη στενή κατάφυτη με πορτοκαλιές και λεμονιές ομώνυμη κοιλάδα, που διασχίζεται από το ποταμό Παντομάντρη και περιβάλλεται από ψηλά, γεμάτο αγριόδενδρα, νερά και σπηλιές βουνά. Τόπος πανέμορφος, με ιστορία, γεμάτος θρύλους, γεμάτος μύθους και παραδόσεις: νεράιδες που χορεύουν τις νύχτες στα τρεχούμενα νερά, καταχανάδες που γλυκοτραγουδούν παίζοντας λίρα στους πλατάνους, άγιοι «μεσολαβητές» στους έρωτες, δαιμόνια που μαυλίζουν τους περαστικούς μεσάνυχτα σε τρίστρατα, «οδηγοί», αγαθά δαιμόνια, που προστατεύουν τα σπίτια, καμπάνες που χτυπούνε τις νύχτες στις σπηλιές...

Τόπος, που κατά παράδοση, χάρισε το φως της μέρας στο μεγαλύτερο «σγουράφο», τον El Greco.

Ο El Greco (Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) γεννήθηκε το 1541 στο Φόδελε του Ηράκλειο της ενετοκρατούμενης Κρήτης, που αργότερα θα χαρακτηριστεί ως ένας από τους πιο ανήσυχους και αινιγματικούς ζωγράφους όλων των εποχών. Στην Κρήτη έλαβε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής και δέχτηκε τις επιδράσεις των Κρητών ζωγράφων και της βυζαντινής τέχνης. Το 1566 πηγαίνει στη Βενετία και μαθητεύει στο εργαστήριο του Τιτσιάνο από όπου αφομοιώνει τη δυτική τάση στη ζωγραφική. Αργότερα στη Ρώμη και τελικά στο Τολέδο της Ισπανίας το 1577. Εκεί πήρε και το όνομα «Εl Greco».

Ο el Greco, είναι ένας γίγαντας της παγκόσμιας τέχνης, ο ζωγράφος που έζησε ανάμεσα σε δυο εποχές, στον παλιό κόσμο της τέχνης που χάνεται και στον καινούργιο που ερχόταν. Αλλά το σημαντικότερο, ήταν ο προφήτης των μοντέρνων καιρών. Η καλλιτεχνική πορεία του Θεοτοκόπουλου, που είναι εξαιρετικά πολύπλοκη, εξακολουθεί να διχάζει τους μελετητές του. Δεν αρνείται όμως κανείς τη μοναδικότητα του έργου του και την τεράστια συμβολή του στην τέχνη του καιρού του και σε εκείνη που ακολούθησε.

Μουσείο Δομήνικου Θεοτοκόπουλου

Taxi Rethymno - FodeleΣτο μαγευτικό κάδρο της Σκοτεινής, κοντά στη βυζαντινή Παναγιά, στη θέση «αρχοντικά» λειτουργεί το μουσείο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, του «αρχοντόπουλου» του Φόδελε. Το μουσείο στεγάζεται σε αναστηλωμένο υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού κτίριο μεταβυζαντινού οικιστικού συνόλου και λειτουργεί από το 1998 με έκθεση αντιγράφων έργων του μεγάλου ζωγράφου και δέχεται πρίπου δέκα χιλιάδες επισκέπτες ετησίως. Διατίθεται στους επισκέπτες ενημερωτικό φυλλάδιο με τη ζωή και το έργο του Θεοτοκόπουλου σε 5 γλώσσες. Δίπλα στο μουσείο στη σκιά αιωνόβιων δένδρων καφενεδάκι προσφέρεται ως χώρος ανάπαυσης των επισκεπτών ενώ λίγο πριν ανεβαίνοντας αριστερά βρίσκεται πετρόκτιστο πηγάδι με μηχανισμό άντλησης νερού μέρος της μεταβυζαντινής αγροικίας.

Ωράριο Λειτουργίας: Καθημερινά (Δευτέρα - Κυριακή) από τις 9π.μ έως 7μ.μ. (Περίοδος Λειτουργίας 1η Απριλίου έως 31 Οκτωβρίου)

Η παλαιοχριστιανική βασιλική του Φόδελε

Πρόκειται για τρίκλιτη βασιλική, του 6ου πιθανότατα αιώνα, διαστάσεων 16 Χ11.30μ. Το κυρίως μέρος του ναού χωριζόταν από το ιερό με τέμπλο που έφερε μαρμάρινους πεσσίσκους και θωράκια διακοσμημένα με ανάγλυφους κόμβους, τα δε κλίτη χωριζόταν με πεσσοστοιχίες. Το δάπεδο έφερε μαρμαροθετήματα, μικρά μαρμάρινα χρωματιστά πλακίδια που είχαν διάφορα γεωμετρικά σχέδια. Τα σωζόμενα τμήματα της βασιλικής συνιστούν η περιμετρική τοιχοποιία, οι δυο πεσσοί που έχουν ενσωματωθεί στο Β και Ν τοίχο της νεότερης εκκλησίας της Παναγίας, ένα μαρμάρινο θωράκιο με κόμβους, τμήμα του μαρμαροθετήματος και βαπτιστήριο στο Β κλίτος της. 

Η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου του 11ου μ.Χ αιώνα

Πρόκειται για απλό τετράστυλο σταυροειδή εγγεγραμμένο με τρούλο ναό της ελλαδικής σχολής, χωρίς νάρθηκα, ο οποίος ανοικοδομήθηκε στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα της παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Παρότι η αρχιτεκτονική του ναού ανήκει στους τύπους της ελλαδικής σχολής πολλά από τα διακοσμητικά και δομικά στοιχεία του παραπέμπουν στη σχολή της Κων/πολης, όπως η στέγαση των γωνιαίων διαμερισμάτων με σταυροθόλια, τα τυφλά αψιδώματα των όψεων του ναού, η χρήση της τεχνικής της κρυμμένης πλίνθου, η απομίμηση ισόδομης τοιχοποίας με χαράγματα στο κονίαμα. Ο ναός κοσμείται με εξαιρετικές τοιχογραφίες τριών, κατά άλλους τεσσάρων, διαφορετικών στρωμάτων.

Προτεινόμενες επισκέψεις - φυσιολατρικές διαδρομές

1. Ξεκινώντας από την είσοδο του χωριού και στρίβοντας δεξιά στο πρώτο γεφυράκι, ακολουθώντας τη πορεία του ποταμού μέσα από ένα πανέμορφο, καταπράσινο δρόμο φτάνει κανείς σε 15 λεπτά στη εκκλησιά της Παναγίας, ένα αληθινό κόσμημα της βυζαντινής ναοδομίας και τέχνης. Συνεχίζει με την επίσκεψη του μουσείου του Θεοτοκόπουλου ενώ παράλληλα μπορεί να ξεκουραστεί στη δροσιά των δένδρων του αναψυκτηρίου.

2. Έχοντας επισκεφθεί το πλάτανο με την αφιερωματική πλάκα στο κέντρο του χωριού, μπορεί κανείς να ακολουθήσει τη προτεινόμενη φυσιολατρική διαδρομή παράλληλα στο ποτάμι έως το κοινοτικό πλυσταριό των αρχών του αιώνα.

3. Ξεκινώντας από το δεύτερο γεφυράκι, δεξιά, μπορεί κάποιος μέσα από συμπαθητικά στενά σοκάκια του χωριού να καταλήξει στη κεντρική εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στο Μιχαήλ Αρχάγγελο, καθώς και τη παλαιότερη (19ου αι.) και μικρότερη του προστάτη του χωριού Αι Γιώργη.

4. Αφήνοντας το αυτοκίνητο στην έξοδο του χωριού και ακολουθώντας ένα δρόμο πνιγμένος στις πορτοκαλιές, μανταρινιές, λεμονιές και αργότερα πλατάνια, κουμαριές, κατσοπρίνους, αγρελιές, χαρουπιές και αρωματικούς θάμνους μπορεί μετά από διαδρομή μιας ώρας να επισκεφθεί το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα.

5. Για τους τολμηρούς προτείνεται η ανάβαση στους Κουλέδες στις κορυφές των λόφων και η εξερεύνηση των καταρραχτών της περιοχής (βροχερούς μήνες).

Παραλία Φόδελε

Taxi Rethymno - FodeleΕίναι μια μεγάλη αμμουδιά, εκτεθειμένη στους βοριάδες, που προστατεύεται ανατολικά από το Ακρωτήριο του Σταυρού και δυτικά από το λόφο του Κάστελου, όπου υπάρχουν και ερείπια από ένα παλιό φρούριο. Η παραλία του Φόδελε σχηματίζεται στην έξοδο του ποταμού Παντομάντρη ή Φοδελιανού.

Το δυτικό της τμήμα είναι καλά οργανωμένο με ομπρέλες, ξαπλώστρες, ντουζιέρες, θαλάσσια αθλήματα, καφετέριες και ταβέρνες. Επίσης, στην πλαγιά του Κάστελου είναι κτισμένο ένα μεγάλο ξενοδοχείο, μπροστά από το οποίο υπάρχει ένας μικρός μώλος. Αυτός ο μώλος «σπάει» το κύμα στο δυτικό τμήμα της παραλίας. Αν θέλετε να απομονωθείτε μπορείτε να πάτε στο ανατολικό κομμάτι της παραλίας, κοντά στο βενζινάδικο της περιοχής, το οποίο είναι ανοργάνωτο, αλλά και περισσότερο ευάλωτο στους βοριάδες.

Μπορείτε να συνδυάσετε το μπάνιο σας με μια επίσκεψη στο πανέμορφο χωριό του Φόδελε. Μέσα στο χωριό και κατά μήκος του ποταμού, υπάρχουν πολλές ταβέρνες, που προσφέρουν παραδοσιακό φαγητό, κάτω από την σκιά τεράστιων πλατάνων.